Architectuur en sekserollen

De meeste mensen staan er niet bij stil wat voor invloed architectuur heeft op relaties. Goede architectuur ondersteunt ons in het ontmoeten en leren kennen van mensen. Maar weinig mensen zien in dat de winkels, kantoren en huizen waarin ze leven vaak zo zijn ontworpen dat dit voorkomen wordt.

Waarom zouden architecten gebouwen ontwerpen die zo ongelukkig maken?

Om beleid door te voeren. De predikers van zogenaamde sociale rechtvaardigheid hebben ingezien dat architectuur van groot belang kan zijn, en zetten architectuur in om ons gedrag, onze moraal en onze overtuigingen te veranderen. Ze willen veranderen hoe we met elkaar omgaan, en onderdeel daarvan is mensen isoleren en hun relaties vernietigen.

Gewijzigde sekserollen

Oude talen zijn doordrenkt van geslachtsvormen. De vroege mens zag sekseverschillen in heel de wereld om zich heen. Geslacht werd zwakker en minder belangrijk door de eeuwen heen, tot op het punt dat progressievelingen de notie van geslacht geheel willlen wissen. De sekseneutrale taal die vandaag de dag als politiek correct wordt gezien probeert de valse veronderstelling dat man en vrouw gelijk zijn te verkopen.

Sekseverschillen waren ook een wezenlijk onderdeel van architectuur. De Dorische order, met zijn robuuste vormen vertegenwoordigde het mannelijke, de slanke, decoratieve Ionische orde daarentegen vertegenwoordigde het vrouwelijke. Architecten creeerden vormen die een nabootsing waren van de menselijke rollen die zij in de wereld zagen.

dorisch, ionisch, korintisch

Maar moderne progressievelingen beslisten dat het geslacht van een persoon niet meer dan een sociale constructie is. Van vrouwen werd gezegd dat zij als huisvrouwen minder nuttig waren voor de economie van een land dan als participanten op de arbeidsmarkt en als consumenten. En om menselijke rollen te veranderen, veranderden ze verwachtingen die een omgeving kan scheppen.

Net zoals deze modernisten geslacht uit de taal probeerden te bannen, deden ze dat ook bij gebouwen door deze alleen een functionele structuur mee te geven die geen enekel verwijzing meer inhoudt naar geslacht. Onderscheid naar geslacht is zelden nog te vinden in moderne architectuur, robuust vs. slank ontwerp, kaal vs. gedecoreerd ontwerp etc.

"...het is noodzakelijk om de historische herkomst van deze tweedeling te begrijpen en de voortdurende aantrekkingskracht die zij op het publiek uitoefenen, zodat we ze kunnen ontmantelen. Het vervagen van deze sferen (van formele en informele economie, publieke en private ruimten, kern en periferie) is met name te herkennen in... het huishouden" (Helen Jarvis - Cities and gender)

Feministen proberen iconen die sekserollen promoten, zoals het "controversiële" beeld van een zoenend paar bij Londen's St. Pancras station te verwijderen. Heteroseksuele en mannelijke beelden verdwijnen snel, net als "enge" beelden zoals dat van Marilyn Monroe in Chicago.

De hedendaagse architectuur bevorderd onrealistische verwachtingen.
Het bejubelde glazen huis van Philip Johnson maakt het thuisleven tot een exhibitionistische ervaring. Glazen wanden openen de slaapkamer naar de wereld, een voyeuristische droom. Daarnaast werd in zijn bakstenen huis het bed onder een kerkelijk aandoend uitspansel geplaatst. Feminine texturen en materialen gecombineerd met een traditionele mannelijke structuur om geslacht te verwarren. Dergelijke architecten maakten de definitie van het mannelijke nichterig door geslacht te manipuleren in hun architectuur.

Geïsoleerde ruimtes

Een van de meest gerespecteerde architecten van de moderne tijd, Rietveld, zocht naar manieren om de interactie binnen gezinnen te veranderen. Zijn iconische Schröderhuis (1924) zou "het gezinsleven, de rechten van vrouwen en de verantwoordelijkheden tegenover elkaar herdefinieren" (Family Matters: The Schroder House, Gerrit Rietveld and Truus Schröder) Rietveld liet traditionele feminine elementen en familieruimtes achterwege om de indruk te geven dat men alleen is, en als het gewenst is ook geheel alleen te zijn.

Schröderhuis
Schröderhuis

Rietveld's cliënte mag er dan voor hebben gekozen om graag alleen te zijn -terwijl ze van de ene naar de andere lesbische relatie overstapte- maar dat gaat niet op voor de meeste normale mensen. Het benadrukken van het alleen (kunnen) zijn is een ondermijning geweest voor gezinnen over de hele wereld.

Publieke ruimtes worden van oudsher geassocieerd met het mannelijke, en private ruimtes met het vrouwelijke. De verwijdering van het mannelijke in hedendaagse publieke ruimtes zorgt voor een verwarring van publieke en private functies.

Feminisme isoleert mannen

Feministen eisen in toenemende mate om zich "veilig te voelen" waar ze ook zijn. Ze eisen dat de wereld tegemoetkomt aan hun gekke impulsen.

Het Wexner Center van Peter Eisenmann (1989) is een van de meest succesvolle voorbeelden van post-modern ontwerp. Maar feministen klagen dat het een gebouw is dat hen een onveilig gevoel geeft. Ze klagen dat de ongebruikelijke vorm allerlei onzichtbare hoeken creeert waarin verkrachters en andere bandieten zich schuil kunnen houden, de onoverdekte doorgangen laten hun natregenen, de buitenruimte is winderig, de trappenhallen zijn te donker etc. Vanwege deze redenen stelt de feminist Kathryn Anthony: “The building was designed from the perspective of an able-bodied male, without much sensitivity to the different kinds of people who actually use the building.” (Kathryn H. Anthony - Designing for Diversity)

Wexner center
Wexner center

Historische voorbeelden

Sekserollen horen de norm te zijn, en uitzonderingen daarop zijn mogelijk in afgezonderde plaatsen. Vroege Europese kolonisten in Australië maakte korte metten met de "jilmi" van de aboriginals, ontworpen om tegemoet te komen aan de bijzondere behoeften van alleenstaande vrouwen. Ze meenden dat het gevangenisachtig was om alleenstaande vrouwen op een dergelijke manier te isoleren van anderen. Maar het bleek belangrijk te zijn voor de sociale cohesie. Op een vergelijkbare stelde de Mozaïsche wet een aantal standaarden voor vrouwen in de gemeenschap. De gemeenschap in die tijd kwam niet tegemoet aan al haar eisen, maak creëerde in plaats daarvan een aparte plek waarin daar aan voldaan werd.

Antieke Egyptenaren, Romeinen en Oosterse huizen hadden aparte ruimtes voor vrouwen en mannen. De Engelsman Robert Kerr beschreef de seksespecifieke organisatie en functie van elke kamer in een huis. De nadruk werd gelegd op de man als hoofd van het huishouden. De radiale tuinpaden van de residentie van de graaf van Beaufort's residentie kwamen allemaal samen bij zijn stoel in de eetkamer. Architectuur versterkte gezonde verwachtingen in menselijke interactie.

De huizen van vandaag de dag kennen geen hiërarchie van sekse in hun ruimtes, wat inhoudt dat vrouwen het hele huis overnemen. Door het ontwerpen vanuit een vrouwelijk perspectief, ligt er minder nadruk op de diversiteit van een huishouden en de hiërarchie en diversiteit van een gemeenschap. Als de man geluk heeft kan hij de garage of de zolder inrichten als een "mannenkamer". Maar net als het woonhuis, worden publieke ruimtes en werkplekken overgenomen door en gedwongen om te voorzien in de behoeftes van vrouwen.

De vroege inheemse Ierse bevolking bestond uit nomadische stammen die herhaaldelijk hun onderkomen ontmantelden en weer opbouwden. Door de jaren heen werd het opzetten van hun tenten een ritueel dat symbool stond voor het huwelijk van de eigenaren. Toen, net als nu, werden de onderkomens gebouwd door mannen en werd het interieur gedecoreerd door vrouwen. Dit onderscheid maakte de tent een rituele plek van schepping, scheiding, autonomie en mobiliteit. Zowel mannen als vrouwen hadden hun eigen rol in architectuur, maar op een goede en verheven manier. Hoeveel mannen hebben vandaag de dag de controle over hun huis?

Dergelijke overwegingen moeten vandaag de dag worden gemaakt in de architectuur. Het publiek dient te onderkennen dat seksemanipulatie en onderdrukkende verwachtingen hun worden opgedrongen door hun omgeving. De nadruk op traditionele architectuur waarin vrouwelijke en mannelijke elementen niet meer onderscheiden zijn isoleert mannen. Publieke ruimtes stellen mannen en vrouwen niet meer in staat elkaar te ontmoeten, omdat ze er vooral op gericht zijn de vrouw zich "veilig" te laten voelen. En private ruimtes in het woonhuis doen niets om een harmonieus gezinsleven te bevorderen omdat ze de natuurlijke hiërarchie manipuleren.

De aanwezigheid van seksespecifieke elementen in architectuur ondersteunt stellen in het elkaar ontmoeten in publieke ruimtes en gelukkig te leven in private ruimtes. De verwijdering en manipulatie ervan drijft mannen en vrouwen uit elkaar.

Share

3 Responses

    • Het is zeker wel te zien. bij de oude Grieken was het misschien duidelijker, maar wat we tegenwoordig zien in al die gebouwen zonder ziel is eigenlijk dat het menselijke element er uit gehaald is, dus: geen verwijzing naar het mannelijke of het vrouwelijke, alleen maar abstracte onzin

  • Ik denk dat het ook te make heeft met het verdwijnen van ambachtelijk vakmanschap. De mensen die tegenwoordig een gebouw ook echt bouwen staan meestal erg ver af van de architecten en ingenieurs die het allemaal bedenken op de tekentafel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.